De periode na de Tweede Wereldoorlog kent grote verschuivingen in het politieke landschap. Na een initiële verlinksing, die zijn hoogtepunt kent in de jaren '60 en '70, ziet Nederland vanaf de jaren '80 een geleidelijke beweging naar rechts. Deze visualisatie combineert verkiezingsdata en data over links-rechts scores van partijen ten tijde van de verkiezing, om een beeld te geven van deze verschuiving. U kunt de verandering voor heel Nederland zien, maar ook de verandering per gemeente.
Om te bepalen hoe links of rechts een gemeente over de tijd heeft gestemd, is gebruik gemaakt van de scores van de Manifesto Project. Zij hebben een database van verschillende landen met scores van de grootste partijen voor meerdere jaren. Deze scores, of 'riles', geven weer hoe links of rechts hun verkiezingsprogramma was in een bepaald jaar. Lees meer over hun methodiek op de website van het Manifesto Project.
De gebruikte verkiezingsdata is afkomstig van de Kiesraad. Hiervoor is data gebruikt voor heel Nederland en alle gemeenten die in 2017 bestonden. Gemeenten die voor 2017 zijn gefusseerd zijn dus niet meegenomen in de analyse. Als gemeenten na 1946 zijn onstaan, is alleen data vanaf het moment van oprichting beschikbaar. De resultaten voor alle partijen in een gemeente zijn als lijngrafiek te zien, en per jaar te zien als taartdiagram.
Per gemeente, of voor heel Nederland, is ook het verloop van de links-rechts score te zien. Om deze te berekenen is voor alle partijen binnen een gemeente die meer dan één procent van de stemmen hebben én waarvan de rile door het Manifesto Project is berekend, een gewogen rile berekend. Dit betekend dat de som wordt genomen van het product van scores van de partijen keer en de percentages van de partijen, en deze wordt gedeeld door de som van de percentages die zijn meegenomen in de berekening. De formule is als volgt:
Hierbij moet worden opgemerkt dat het Manifesto Project alleen scores heeft opgesteld van grotere partijen. In de praktijk zal dit weinig
uitmaken, aangezien de partijen die in de meeste gemeenten meer dan één procent van de stemmen hebben gekregen vaak ook een score hebben
van het Manifesto Project*. De ontwikkeling van de gewogen rile wordt over de tijd getoond, waarbij gekozen kan worden om de absolute gewogen rile te zien,
of de relatieve score ten opzichte van Nederland. Deze relatieve score is de score van de geselecteerde gemeente min de Nederlandse score, waardoor
te zien is of deze gemeente door de tijd heen linkser of rechtser stemde dan het gemiddelde in Nederland.
Een tweede kanttekening is dat variaties in de gewogen rile niet alleen afhangen van verandering in stemgedrag, maar ook van de verandering van de oriëntatie van de partijen zelf. Als een partij met een negatieve rile (ofwel, een linkse partij) hetzelfde percentage stemmen behoudt maar de rile naar 0 beweegt (ofwel, de partij wordt rechtser in haar standpunten), dan levert dit alsnog een netto verrechtsing van de gewogen rile op. Dit betekent dat de verschuiving van politieke voorkeur niet alleen afhangt van op welke partij mensen stemmen, maar ook hoe deze partijen zich relatief positioneren in het politieke spectrum.
*Een uitzondering is de SGP, waarvoor in de periode 1948-1981 geen riles beschikbaar waren. Dit gaf een dusdanig vertekend beeld in gemeenten waar de SGP een groot percentage van de stemmen krijgt, dat is gekozen om voor de ontbrekende jaren de rile van 1948 te gebruiken.